Over het landschap

[dropcap]H[/dropcap]et landschap verandert voortdurend. Dat is geen nieuws. Maar er is wel iets over te zeggen. Neem de N44 die langs Wassenaar scheert. Jarenlang bevond zich daar een rotte plek, aan de linkerhand, de Kerkehoutse kant: een rij eenvoudige, bakstenen woningen: de ramen dichtgetimmerd, het goedkope hout met leuzen volgekalkt.

Krotten.

Een tijd geleden werd met de sloop begonnen, eindelijk. Deze week reed ik er weer eens langs en ook de sloop was nu voltooid: een hek stond om een kale puinvlakte heen. Binnenkort verrijst er een seniorenflat, een meubelhal of het hypermoderne gebouw van een Jaquardealer.

Nu komt het.

Zodra dat nieuwe gebouw er staat, is iedereen vergeten hoe het twee jaar geleden ook alweer was. Dan is het net alsof die krotten er nooit hebben gestaan, en al helemaal niet in hun gedaante van keurige gezinswoningen, weer jaren eerder. Het verleden is als het ware gewist. Dat fenomeen deed zich nu eigenlijk al voor: ik kon me de krotten niet meer herinneren.

Een andere plek.

A2 bij Zaltbommel.

In een hoog tempo zijn daar de afgelopen vijf, zes jaar aan weerszijden van de snelweg bedrijventerreinen ontstaan: autodealers, tapijthallen, kantoren, wat al niet; en alles gevestigd in blinkende, pseudo-moderne gebouwen die bijna wanhopig de tijdgeest uitstralen. Maar hoe zag het er daar langs de A 2 ter hoogte van Zaltbommel vóór al die bedrijvigheid uit?

Niemand die het nog weet.

En als onverhoopt de economie tot stilstand, aan alle acitiviteiten ter hoogte van Zaltbommel een einde komt en de bedrijventerreinen weer verdwijnen, zal niemand ze zich een jaar later nog voor de geest kunnen halen.

Nog een voorbeeld.

Amersfoort.

Daar bouwen ze vlakbij het knooppunt Hoevelaken een nieuwe wijk, Vathorst, en dat niet alleen: er is ook een enorme, grijze loods uit de grond aan het komen. Vorige week was hij nog niet af, maar het is best mogelijk dat hij nu al in gebruik is als logisitiek centrum van een supermarktketen. Het kan natuurlijk zijn dat die keten twee weken geleden in de verkoop is gegaan en het logistieke centrum inmiddels alweer is verdwenen – ik ben er een tijdje niet in de buurt geweest.

Wat zegt dit nu allemaal?

Je kunt er melancholiek van worden, laat ik daarmee beginnen. Het tempo waarin het oude Nederland verdwijnt, ja – vroeger was alles beter. Dat is een gedachte van niets, want hij is te makkelijk. Bovendien was het vroeger niet beter; iedereen met voldoende verleden weet dat. Vroeger was het verschrikkelijk.

Veel interessanter is deze gedachte: wat kan het landschap eigenlijk veel aan. Wat een veerkracht heeft het. Het absorbeert moeiteloos alle vernieuwing, nou ja – moeiteloos: misschien is de prijs die het landschap betaalt wel dat zij geen geheugen heeft, of haar geheugen voordurend moet wissen.

Zo’n gat langs de N 44 praat niet terug als je bij het hek gaat staan. De bedrijvenparken bij Zaltbommel en de aanwas bij Amersoort, ze zeggen niets. Gelaten, maar ook blijmoedig hebben ze hun ziel aan de duivel verkocht. Ze verdringen hun verhalen, ze houden ze voor zich. Hoeveel sporen er ook in het landschap zullen worden getrokken, uiteindelijk zullen ze allemaal weer worden uitgewist door nieuwe sporen. Het landschap bezit een diepe wijsheid. Niets heeft zin, maar alles kan.

download


Deze content is geplaatst in categorie: Berichten.